Stichting Z
2e Oosterparkstraat 72
1091 JG Amsterdam
020 - 623 62 02
zmag@xs4all.nl
2e Oosterparkstraat 72
1091 JG Amsterdam
020 - 623 62 02
zmag@xs4all.nl
Het verschijnsel ‘daklozenkrant’ ontstond eind jaren tachtig in New York, USA. In 1991 waaide het over naar Londen, waar The Big Issue hét voorbeeld werd voor navolgers in Europa. In Nederland verscheen in 1994 het Utrechtse Straatnieuws. In 1995 volgden meer steden, waaronder Amsterdam met Z magazine. Anno 2009 zijn er in Nederland zeven straatkranten.
Wereldwijd verschijnen er anno 2009 circa honderdtachtig straatkranten. Ongeveer honderd daarvan, waaronder Z magazine, zijn aangesloten bij de INSP (the International Network of Street Papers). De INSP houdt jaarlijks een congres, waar kennis en expertise wordt uitgewisseld. Voor meer informatie over de INSP zie www.street-papers.org.
Nederland kent zeven daklozenkranten of straatkranten. Die zeven straatkranten zijn het Haags Straatnieuws, Straatjournaal uit Haarlem, Straatmagazine uit Rotterdam, Straatnieuws uit Utrecht, de Riepe uit Groningen, De Zelfkrant uit Den Bosch, en Z magazine uit Amsterdam. Al deze daklozenkranten zijn zelfstandig en worden plaatselijk uitgegeven door kleine onafhankelijke organisaties. Gezamenlijk hebben de Nederlandse straatkranten een oplage van 121.500 exemplaren per maand. Op jaarbasis betekent dit een oplage van 1.458.000 exemplaren.
De zeven Nederlandse daklozenkranten hebben onderling afspraken gemaakt waar verkopers wel of niet mogen verkopen. Het Daklozenwoord, een tweetalige krant uit België, trekt zich niets aan van deze afspraken. Verkopers van deze krant duiken op in tal van steden. Ze verkopen op plekken van andere daklozenkranten, spreken geen of nauwelijks Nederlands en intimideren vaak andere verkopers. De inhoud van Het Daklozenwoord is een slordig allegaartje dat zo van internet lijkt geplukt. Kopers van deze krant voelen zich vaak opgelicht. Niemand kent de organisatie of mensen achter deze krant.
Onderzoek van de Riepe, de daklozenkrant van Groningen, heeft uitgewezen dat er achter Het Daklozenwoord een schimmige organisatie schuilgaat, die misbruik maakt van het werk en de goede naam van de Nederlandse daklozenkranten. In twee artikelen wordt een beeld geschetst van de schimmige organisatie achter deze krant en mogelijke uitbuiting.
Ook straatmuzikanten duiken steeds meer op, en juist op die plekken waar een ook daklozenkrant verkocht wordt. Vaak geeft dit problemen tussen de verkoper en de muzikant, ook omdat de regels niet altijd bekend zijn. Een krantenverkoper mag te allen tijde op de openbare weg een krant verkopen. Een straatmuzikant mag daarentegen niet te allen tijde muziek maken.
De regels voor straatmuziek zijn vastgelegd per gemeente. Of de muzikant heeft een vergunning nodig, waarop staat wanneer en hoe lang deze mag spelen. Of de muzikant heeft geen vergunning nodig, en dan mag de muzikant in de regel niet langer dan een half uur op één plek (onversterkte) muziek maken.
"Prachtige plannen om zwervers en daklozen te helpen bestaan vooral op papier. De werkelijkheid is weerbarstig en moeilijk. De doelgroep is moeilijk aan te spreken en te motiveren. Juist daarom is het fenomeen daklozenkrant zo'n fantastisch initiatief dat in de praktijk blijkt aan te slaan. Het geeft een inkomen, maar misschien nog belangrijker: zelfrespect, structuur en een zinvolle dagbesteding".
Aldus juryvoorzitter Cees Verkerke naar aanleiding van de toekenning van de KVGO Award 2002 aan Z magazine. De KVGO is de koninklijke branche-organisatie voor de grafische industrie. En elk jaar reikt zij een Award uit aan een maatschappelijk betrokken persoon, organisatie of instelling die op een bijzondere manier gebruik maakt van grafische media. In 2002 viel de eer ten beurt aan Z magazine, de daklozenkrant van Amsterdam, waarmee in feite alle daklozenkranten van Nederland een onderscheiding krijgen. Grafisch Goud, een samenwerkingsverband van KVGO-branche-prijswinnaars, ondersteunde in 2003 de Nederlandse straatkranten. Zij deden dat door de productie van twee publicaties: een algemene informatiefolder en een landelijke straatkinderkrant. De opbrengsten hiervan kwamen ten goede aan de kranten en hun verkopers. De deelnemende bedrijven in Grafisch Goud 2003 zijn: Inprint Benelux Oss, Drukkerij De Bink Leiden, Roto Smeets Utrecht, Senefelder Misset Doetinchem, Binderij Hexspoor Boxtel. De KVGO Award wordt mede mogelijk gemaakt door Tetterode Nederland. Grafisch Goud wordt ondersteund door Proost en Brandt.
